Θεσσαλονίκη

   Κάθε φορά που πάω ταξίδι στο εξωτερικό όσο ωραία κι αν έχω περάσει, όσο κι αν γοητεύτηκα με την κουλτούρα των "άλλων", όσο κι αν ζήλεψα τις καθαρές τους πόλεις και την ωραία τους αρχιτεκτονική, τα μουσεία τους, την μουσική τους, τον πλούτο τους (σε ευρώ), με το που προσγειώνεται το αεροπλάνο (δεν κρατιέμαι θέλω να πατήσω Μακεδονία) μου έρχεται ένα τραγούδι στο μυαλό. Πάντα το ίδιο και πάντα την ίδια χρονική στιγμή. Πάει κάπως έτσι:

"Θεσσαλονίκη μου μεγάλη φτωχομάνα,
εσύ που βγάζεις τα καλύτερα παιδιά..."

  Και παίρνω το λεωφορείο να γυρίσω στην πλατεία Αριστοτέλους και βλέπω τριγύρω σωρούς από σκουπίδια, λερωμένα πεζοδρόμια, χαρτιά να πετούν στον αέρα, αφίσες (κατά κανόνα χωρίς αισθητική από corelάκηδες αυτοδίδακτους "γραφίστες") κολλημένες άναρχα, βαμμένους τοίχους με άσχημα γκράφιτι που δεν μπορείς να τα διαβάσεις και άλλα πολλά κακώς κείμενα. Τι αγάπη κι αυτή...τι δέσιμο με τη φτωχομάνα! Τώρα δε που θα μας βάλουν και καραβάκι για Νέους Επιβάτες και Καλαμαριά με ένα 2ευρω...ποιός τη χάρη μας!

"Άλλος με τη βάρκα μαααας"!

Εις μνημόσυνον αιώνιον

Πέτρος Αλ. Ιωαννίδης

  Την Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής διάλεξε ο Θεός να πάρει κοντά του τον δούλο Του Πέτρο. Τα πάντα εν Σοφία εποίησε. Μεσοπεντηκοστή μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης και ημέρα εκδημίας της αδελφής του εκλιπόντος Εισοδίας μοναχής, 29η Μαΐου μαύρη επέτειος της αλώσεως της Κωνσταντινούπολης. 

  Πεντακόσια εξήντα χρόνια μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, ιστορικού προσώπου που θαύμαζε, θυμήθηκα το ποίημα που έγραψε γι αυτόν νέο παλικαράκι στα γυμνασιακά του χρόνια:

Μαρμαρωμένος Βασιλιάς

Όταν θα βγει απ’ τη σπηλιά

γενναίος σαν και πρώτα

τη σφαλιστή την πόρτα

θα ανοίξει με ορμή.

Τότε τους Τούρκους τα θεριά

θα διώξει απ’ την Πόλη

γιατί το θέλουμε όλοι

μαζί μας και ο Θεός.

Εμπρός στην Κόκκινη Μηλιά

εμπρός για νέα κλέη

ο βασιλιάς θα λέει

και θα τραβάμε εμπρός.

  Καλό παράδεισο πατέρα, να μας συγχωρείς για τις αδυναμίες μας και να πρεσβεύεις για εμάς. Εύχομαι ολόψυχα ο Άγιος Πέτρος να σου ανοίξει διάπλατα τις πόρτες του Παραδείσου.

Περιμένοντας τους Βαρβάρους

  Τελικά σήμερα δεν ήρθε η συντέλεια. Οι φίλτατοι "Μάγια" διαψεύστηκαν οικτρά. Η γη δεν καταστράφηκε, δεν κατέβηκαν ufo (μας φτάνουν τα εγχώρια που κυκλοφορούν ανάμεσά μας). Εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν ο συνωστισμός του σύγχρονου δυτικού κόσμου στα απομεινάρια του αρχαίου Μεξικάνικου πολιτισμού. Άλλοι πάλι περίμεναν το τέλος κοντά στις οικίες τους, στις αντιαισθητικές  πέτρες του Στόουνχετζ της Βρετανίας (τι τις βρίσκουν και τις φωτογραφίζουν; Έχουν δει ποτέ κίονα κορινθιακού ρυθμού;) . 

   Τι να πω... τα λέει όλα ο αγαπημένος αλεξανδρινός: 

"...και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. 

Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις". 

Ας είναι, εγώ περιμένω τα Χριστούγεννα και ελπίζω να υπάρχουν εκεί έξω πολλοί σαν εμένα! Καλά Χριστούγεννα σε όλους, με την ευχή για περισσότερο Φως στη ζωή μας!

Τα πρώτα χιόνια

   Δεκέμβρης...πρώτα χιόνια. Από τα πιο ωραία συναισθήματα να ξυπνάς το πρωί και να τα βλέπεις λευκά. Κατέβηκα τα σκαλοπάτια σε χρόνο dt, όχι λόγω βιασύνης αλλά λόγω γλίστρας. Χιόνι-πούδρα 20 εκατοστών και τα σκι μου ξεχασμένα στη Θεσσαλονίκη. Πάει καιρός που κατέβαινα το Σέλι (αγαπημένο), το Φαλακρό, τα Πιέρια, το Καϊμάκτσαλάν και τα άλλα υπέροχα βουνά της Β. Ελλάδας. Κρίση γαρ. Σκι στις κατηφόρες των χωριών μας, και πάλι καλά που έχουμε και αυτά (τα χωριά μας). Η σκύλα μου σε τσακίρ κέφι (σκυλ κέφ που λέει και η μαμά μου)  και...για του λόγου το αληθές...

Η Ασπρούλα στα άσπρα!

"Όροι" του Αγ. Διαδόχου Επισκόπου Φωτικής

v Όρος της πίστεως [είναι] η απαθής σκέψι περί Θεού.

v Όρος της ελπίδος [είναι] η αναχώρησι του νοός προς εκείνα τα [αγαθά], τα οποία ελπίζονται.

v Όρος της υπομονής, [είναι] το να υπομένει καρτερικά [κανείς] αδιάλειπτα, βλέποντας τον αόρατο ως ορατό με τους οφθαλμούς της διανοίας.

v Όρος της αφιλαργυρίας [είναι] το να θέλη [κανείς] τόσο πολύ να μην έχη, όσο κάποιος θέλει να έχη.

v Όρος της όντως γνώσεως, [είναι] το να αγνοή τον εαυτό του δια της από Θεού εκστάσεως.

v Όρος της ταπεινοφροσύνης [είναι] η διαρκής λήθη, όσων [καλών κανείς] κατορθώνει.

v Όρος της αοργησίας [είναι] η μεγάλη επιθυμία, [που έχει κάποιος] να μην οργίζεται.

v Όρος της αγνείας [είναι] η πάντοτε σταθερά αφοσιωμένη στον Θεό αίσθησι.

v Όρος της αγάπης [είναι] το να αυξάνη [κανείς] την εύνοιά [του] προς εκείνους που [τον υβρίζουν].

v Όρος της τελείας αλλοιώσεως δια της εντρυφύσεως του Θεού [είναι] το να θεωρεί [κανείς] χαρά το αποτρόπαιο του θανάτου.

Άγιος Διάδοχος Φωτικής, «Όροι» στο Φιλοκαλία, τόμος Β΄, Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μπούρα, Αρκαδία 2011, σ.σ. 325-326.

  

Η χαρά του αναγνώστη που έχει ανά χείρας την παραπάνω έκδοση της Φιλοκαλίας είναι διπλή. Όλος ο πλούτος των πατέρων της εκκλησίας μας συμπυκνωμένος σε δέκα τόμους (μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί οι δύο πρώτοι), σε μια εποχή που έχει κάνει μόδα την «μεταπατερική» θεολογία και την κενότητα του λόγου. Η έκδοση περιλαμβάνει το αρχικό κείμενο και την εξαιρετική ερμηνεία των αδελφών της μονής, καθώς επίσης ένα μικρό συναξάρι του αγίου πατρός-συγγραφέα των κειμένων  και διευκρινιστικά σχόλια στο τέλος κάθε κεφαλαίου.

Ο κάθε τόμος εκτός από θησαυρός σοφίας, αποτελεί και ένα κόσμημα για τα τυπογραφικά δεδομένα. Το concept βασίζεται πάνω στην αρχική έκδοση της Φιλοκαλίας, που εκδόθηκε το 1782 στο τυπογραφείο του Αντ. Βόρτολι στη Βενετία. Οι αδελφές της μονής μιμήθηκαν σε όλα εκτός του σχήματος για ευνόητους λόγους (σχήμα αρχικής έκδοσης: 25,5 Χ 35,5 cm, σχήμα σύγχρονης έκδοσης: 17,5 Χ 25 cm) την ιστορική έκδοση της «Γαληνοτάτης». Έτσι κρατάμε στα χέρια μας έναν δερματόδετο τόμο με τέσσερα ραχιαία εξογκώματα, ένα λειτουργικότατο πλεκτό κεφαλάρι και χρυσά κλισέ εντυπωμένα σε πολυτελές πορφυρό βελούδο. Το άνοιγμα του εξωφύλλου αποκαλύπτει μια μοναδική μαρμαρόκολλα (χειροποίητη εκτύπωση με τη μέθοδο της μονοτυπίας) σε μπλε, πράσινες, κίτρινες και κόκκινες αποχρώσεις. Το κείμενο «στολίζεται» καλλιτεχνικά με τις αυθεντικές βινιέτες και κοσμήματα του εκδοτικού οίκου του 18^ου αιώνα.

        Οι θεόπνευστοι λόγοι των Αγίων Πατέρων της εκκλησίας μας σε συνδυασμό με την υψηλής αξίας φιλολογική και θεολογική επιμέλεια των τόμων από την Αγία Καθηγουμένη Θεολογία και τις συν αυτήν αδελφές, βιβλιοδετήθηκαν σε μια απαράμιλλης αισθητικής έκδοση «προς Δόξαν του Αγίου Θεού και Κοινήν των Ορθοδόξων Ωφέλειαν» όπως αναγράφεται στον κολοφώνα του κάθε τόμου.

Ο κάθε τόμος κοστίζει 110 ευρώ (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων ταχυδρομείου). Τηλέφωνο-fax για παραγγελίες: 27910 25601 , καθημερινές εκτός μεγάλων εορτών 12:00-13:00.

Το επεισόδιο της Ζωοδόχου Πηγής από τους Βουλγαροκομιτατζήδες των χωριών της Γευγελής των Σκοπίων

Πόντιοι χορευτές χορεύουν στην πλατεία του χωριού

   Η μάχη αυτή των Ευζώνων έγινε στις 25 Απριλίου του 1941. Υπήρξε μια από τις πρώτες πράξεις στις αρχές της τριπλής κατοχής της Ελλάδας από την Γερμανία-Ιταλία-Βουλγαρία, τις σιδερόφρακτες δυνάμεις του ναζισμού. Ο Γερμανός κατακτητής εισέβαλε στην Ελλάδα από την λίμνη Δοϊράνη. Ευθύς αμέσως εγκατέστησε κλιμάκιο γερμανικής φρουράς στην Αξιούπολη. Το κλιμάκιο αυτό βοήθησε τους ομήρους Ευζωνίτες, όταν τους οδήγησαν οι βουλγαρο-κομιταζήδες στα σύνορα, με σκοπό να τους σκοτώσουν. Παράξενο γεγονός κι όμως το περιστατικό αυτό είναι απόλυτα αληθινό.

    Ο βουλγαρικός στρατός του Βόρη από το ύψος της γέφυρας του ποταμού Στρυμόνα, προχωρώντας δυτικά έφτασε μέχρι την περιοχή Γευγελής και καραδοκούσε αμήχανα. Ήταν ένα τάγμα ολόκληρο με φαντάρους τακτικούς. Εκεί επάνω στην οριοθετική γραμμή Ελλάδας και νότιας Σλαυβίας ο επικεφαλής του κλιμακίου των Γερμανών σε πολύ έντονο ύφος είπε στον Βούλγαρο αξιωματικό πως δεν είχε καμιά δικαιοδοσία. Αυτός ντροπιασμένα απάντησε πως τον ξεγέλασαν δίγλωσσοι κάτοικοι των χωριών Μπογορόβιτσας, Στογιάκοβο, και Μπογδάντσα. Σημειωτέον ότι χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον το δήθεν επιχείρημα ότι οι Πόντιοι Καρσιώτες Καυκάσιοι έγιναν αιτία να εκτοπιστούν προσωρινά για μια εβδομάδα οι γέροντες πατέρες των αλβανομάχων στρατιωτών παιδιών τους. Η αιτία για την προσωρινή εκτόπιση έγινε βάση των προληπτικών μέτρων του κυβερνήτη Ιωάννη Μεταξά.

   Η περιώνυμη αντίσταση της μάχης των Ευζώνων της 25 Απριλίου του 1941 είχε ως απολογισμό δυο ηρωικά θύματα τον δεκαεννέα Αλέξη Γρηγοριάδη εξ Ευζώνων και τον στρατιώτη Σίμο Ιωαννίδη μόλις επανακάμπτοντα από το αλβανικό μέτωπο. Το τρίτο θύμα, ο βιαίως βασανισθής Μιλτιάδης Κουρτσίδης από την Ποντοηράκλεια πέθανε μετά από ένα τρίμηνο. Από τη λαφυραγώγηση των Ευζώνων εκλάπησαν περί τις 15 ραπτομηχανές singer και άλλες τόσες μηχανές άλεσης καφέ, κάρα καπνών, αλεύρια και πολλά προικώα είδη νεανίδων. Ένα κοπάδι με αιγοπρόβατα επιστράφηκε ελαφρώς ακρωτηριασμένο από τους κατσικοκλέφτες των Σκοπίων.

   Οι έλληνες αμυνόμενοι προκάλεσαν 13 ανθρώπινες απώλειες στην πλευρά των επιτιθέμενων βουλγαρο-κομιτατζήδων.

Ιωαννίδης Πέτρος

ΕΥΖΩΝΟΙ

Το ηρώο του χωριού κάτω από το οποίο φυλάσσονται τα σεπτά λείψανα των 9 ευζώνων

Στο χώρο που μαρτύρησαν οι 9 Εύζωνοι, οι κάτοικοι του χωριού (Ευζωνίτες) έχτισαν εκκλησάκι στην μνήμη τους.

  

   Το χωριό Εύζωνοι ονομάστηκε έτσι προς τιμήν των 9 Ευζώνων του 34ου συντάγματος πεζικού και 11ου λόχου, του Ελληνικού στρατού που μαρτύρησαν από τους Βουλγάρους κομιτατζήδες τον Ιούλιο του 1912 κατά τη διάρκεια του Β’ Βαλκανικού πολέμου. Η προγενέστερη ονομασία του ήταν Ματσίκοβο (όνομα Σλαβικής προέλευσης). Βρίσκεται ανάμεσα στο τρίγωνο της ανατολικής όχθης του Αξιού ποταμού και των σύγχρονων συνόρων με τη FYROM, στην αρχαία Ελληνική περιοχή Παιονία, του κράτους των Μακεδόνων.

   Οι Εύζωνες αρχικά ήταν δέκα στον αριθμό και αιχμαλωτίστηκαν με δόλο από τον βουλγάρικο στρατό στο προκεχωρημένο φυλάκιο της λίμνης Αρτσάν (σημερινή περιοχή του Πολυκάστρου). Ένας εξ αυτών, ο λοχίας, κατάφερε να δραπετέψει στο ρέμα του χωριού Πευκοδάσους. Οι υπόλοιποι παραδόθηκαν από τον Βουλγαρικό στρατό στους κομιτατζήδες και οδηγήθηκαν στο μαρτύριο στην βόρεια άκρη του χωριού Εύζωνοι, εντός του ρέματος. Εκεί μετά από άνανδρα βασανιστήρια, ακρωτηριασμούς, ξυλοδαρμούς κ.τ.λ. παρέδωσαν το πνεύμα. Τέτοια ήταν η βαρβαρότητα των Κομιτατζήδων που ο διοικητής τους ονόματι Ντούλη, ούρησε σε ένα μπουκάλι και το έδωσε για να πιεί ο ηρωικός εύζωνας που ψυχορραγούσε, όταν αυτός ζήτησε να πιεί νερό. Τα λείψανα των ευζώνων έμειναν ανενταφίαστα μέχρι που ο τελώνης Σιγάλας τα περισυνέλεξε το 1927. Δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια τα οστά των ευζώνων έμεναν εκτεθειμένα κάτω από τον ήλιο, τη βροχή και τις επιδρομές των τρωκτικών και των πουλιών, για τον φόβο των Ιουδαίων. Με τις ενέργειες του τελώνη Σιγάλα, έγινε ηρώο στην πλατεία του χωριού όπου φυλάσσονται μέχρι σήμερα τα λείψανα των 9 παλικαριών. Κάθε χρόνο, στην γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής, γίνεται αρχιερατικό τρισάγιο στην μνήμη τους και ακολουθούν πολιτιστικές εκδηλώσεις.

   Τον χειμώνα του 1920, στη γιορτή του Αγίου Σπυρίδωνος, κατέφθασαν στο Καραμπουρνού της Καλαμαριάς της Θεσσαλονίκης οι πρώτοι Έλληνες Ποντιακής καταγωγής από την περιοχή του Κάρς, του Σοχούμ και της Τραπεζούντας. Η μεταφορά τους από την πατρίδα έγινε με τα επιβατηγά πλοία ¨Παρτιγιάν¨ και ¨Κωνσταντίνος ο Ά¨ και είχαν συνοδεία το θρυλικό πλοίο του πολεμικού ναυτικού ¨Αβέρωφ¨. Τους επιβλήθηκε αναγκαστική τρίμηνη παραμονή, ¨καραντίνα¨, στο Καραμπουρνού, το οποίο αποτέλεσε και εκατόμβη για εκατοντάδες ταλαιπωρημένους ποντίους που σκότωνε η ελονοσία. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που δημιουργήθηκε στο μικρό λιμανάκι της Καλαμαριάς είναι το επόμενο τετράστιχο:

Ση τσόλι’μ το Καραμπουρνού

Τριγύλ΄ τριγύλ΄ ταφία

Ανοίξτε και τερέστε τα

Όλα κρύα νερά

κι όλα καρσί παιδία

δηλαδή:

στο καταραμένο το Καραμπουρνού,

γύρω γύρω τάφοι,

ανοίξτε και δείτε τα

όλα νέα παιδιά από το Κάρς

σαν τα κρύα τα νερά.

   Μετά το πέρας της τρίμηνης καραντίνας, επιβιβάστηκαν πάνω σε μακρόστενα εβραϊκά κάρα και μεταφέρθηκαν στο χωριό, όπου και εγκαταστάθηκαν τη Σαρακοστή του 1921. Δεν έτυχαν καλής αποδοχής από τον ντόπιο πληθυσμό. Με την προεδρία του εμπνευσμένου κοινοτάρχη και δασκάλου Αλέξη Ιωαννίδη, του πρώτου αιρετού κοινοτάρχη έξι χωριών που αποτελούσαν την κοινότητα Ευζώνων, (Εύζωνοι, Μεταμόρφωση, Ποντοηράκλεια, Μικρόδασος, Πλατανιά, Κάστρο) από το 21 μέχρι και τον πρόωρο θάνατό του το 1938, το χωριό προόδεψε και οι κάτοικοί του απέκτησαν ακριτικό κλήρο (1931) ως ελάχιστη αποζημίωση για την περιουσία που άφησαν στις χαμένες πατρίδες.

Ιωαννίδης Πέτρος